Fortemix
Jaka jest różnica między podłogą antystatyczną a przewodzącą podłogą ESD?

4. 4. 2024

Jaka jest różnica między podłogą antystatyczną a podłogą przewodzącą ESD?

Poznaj kluczowe różnice między podłogami antystatycznymi a przewodzącymi ESD. Zrozum normy i zwiększ bezpieczeństwo w swoim środowisku pracy.
Podłoga antystatyczna

Bardzo często spotykamy się z tym, że klient wymaga od nas podłogi antystatycznej. Jednak wielokrotnie okazuje się, że niemal nikt dokładnie nie wie, co pod tym pojęciem należy rozumieć. Po rozmowie z klientem odkrywamy, że w rzeczywistości potrzebuje on czegoś zupełnie innego. W większości przypadków klienci potrzebują podłogi przewodzącej ESD, która ochroni delikatne podzespoły elektroniki. Wyjaśnijmy to jednak bliżej.

Różnice w normach

Aby lepiej zorientować się w tej problematyce, konieczne jest powiedzenie nieco więcej o normach. Określają one wymagania dla poszczególnych typów wyrobów wprowadzanych na rynek, ewentualnie wymagania dotyczące obszaru działania. Rozeznanie się w nich nie jest wcale proste. Istnieje wiele norm krajowych i międzynarodowych, przy czym każda wymaga czegoś innego.

Podstawową normą definiującą wymagania dla wyrobu przy wprowadzaniu na rynek w przypadku elastycznych pokryć podłogowych, takich jak podłogi PVC, jest międzynarodowa norma EN 14041 – Elastyczne, włókiennicze i laminatowe pokrycia podłogowe. Definiuje ona między innymi dwie istotne właściwości, które producent musi spełniać, jeśli chce zdefiniować podłogę z punktu widzenia właściwości ESD:

  1. Właściwości antystatyczne
  2. Opór elektryczny

Właściwości antystatyczne

Właściwości antystatyczne to takie, które zapewniają, że ładunek elektryczny na ludzkim ciele generowany podczas chodzenia po takiej podłodze nie będzie wyższy niż 2,0 kV. W praktyce oznacza to, że osoba chodząca po podłodze PVC lub po dywanie nie będzie generować ładunku elektrycznego wyższego niż 2 000 V. Zapewne domyślasz się, że z punktu widzenia ochrony podzespołów elektronicznych są tu dwa podstawowe problemy.

Pierwszym problemem jest to, że ładunek elektrostatyczny powstaje również przy innych czynnościach ludzkich, na przykład podczas chodzenia po podłodze. Już samo to, że pracownik wstanie z krzesła biurowego, może generować ładunek nawet 18 000 V. Manipulowanie plastikową torbą może generować ładunek nawet 17 000 V. Jeśli pracownik zdejmie zimą wełniany sweter, to może to spowodować ładunek nawet 25 000 V. Zatem w żadnym wypadku nie wystarczy, że podłoga nie będzie generować ładunku. Przy ochronie podzespołów elektronicznych może Ci to nie wystarczyć.

Drugi problem jest taki, że podłogi o właściwościach elektrostatycznych zdefiniowanych normą EN 14041 zapobiegną naładowaniu ludzkiego ciała ładunkiem wyższym niż 2,0 kV. Jednak w poprzednich artykułach pisaliśmy, że delikatną elektronikę może uszkodzić już ładunek o wielkości 20 V. Zatem w przypadku ochrony delikatnych podzespołów elektrycznych nie wystarczy, jeśli rozważasz podłogę, która spełnia właściwości antystatyczne według tej normy.

Opór elektryczny

Zapewne już się domyślasz, że ważniejszym wymaganiem stawianym podłogom będzie ich opór elektryczny, konkretnie jak najniższy. To on jest gwarancją tego, że powstały ładunek zostanie bezpiecznie uziemiony. Norma EN 14041 dzieli podłogi z punktu widzenia oporu na:

  1. Pokrycia podłogowe rozpraszające ładunek elektryczny (dyssypatywne) – to takie, które mają opór pionowy Rv < 1 × 109 Ω.
  2. Przewodzące pokrycia podłogowe – ich opór pionowy Rv < 1 × 106 Ω.

Podłoga przewodząca czy dyssypatywna?

Jak widzieliśmy, podłogi dyssypatywne mogą mieć opór sięgający niemal 1 × 109 Ω. Jeśli jednak weźmiesz pod uwagę, że obsługa musi mieć na nogach obuwie ESD (które również ma jakiś opór), a zarazem samo ludzkie ciało ma swój własny opór elektryczny, to całkowity opór „systemu" może być jeszcze wyższy. Jeśli pracujesz z delikatną elektroniką, taki opór może być zbyt wysoki dla bezpiecznego odprowadzenia ładunku elektrycznego.

Kto nam pomoże?

Do tej pory zajmowaliśmy się wyłącznie właściwościami zdefiniowanymi normą EN 14041, która definiuje wymagania dla podłóg jako takich. Jednak z punktu widzenia ochrony podzespołów elektronicznych równie ważne jest uwzględnienie normy EN 61340 – Ochrona podzespołów elektronicznych przed zjawiskami elektrostatycznymi. Jak pisaliśmy w poprzednich artykułach, norma ta definiuje wymagania dotyczące ochrony delikatnych podzespołów elektrycznych.

Według niej opór do punktu uziemienia Rgp musi być < 1 × 109 Ω. Jest to w istocie takie samo wymaganie, jakie nakłada na nas norma EN 14041. Jak zatem z tego wybrnąć?

Dla ochrony podzespołów elektronicznych ważniejszy jest jednak opór systemowy, czyli opór między osobą-obuwiem-podłogą. Norma podaje, że opór systemowy mierzony według EN 61340-4-5 wynosi Rg < 1 × 109 Ω, a zarazem napięcie generowane na ludzkim ciele musi być < 100 V.

Z powyższego wynika, że jeśli musisz osiągnąć opór systemowy niższy niż 1 × 109 Ω, to Twoja podłoga siłą rzeczy musi mieć opór o rząd wielkości niższy. Jak już wyżej zasugerowaliśmy, należy uwzględnić również dodatkowy opór, który tworzą obuwie i ludzkie ciało. Ze względu na bezpieczeństwo wskazane jest zatem, aby sama podłoga dostarczana do systemów była elektrycznie przewodząca. Oznacza to, że opór pionowy podłogi Rv < 1 × 106 Ω.

Podłoga przewodząca potrafi skutecznie odprowadzać ładunek prowadzony przez ludzkie ciało i obuwie aż do punktu uziemienia systemu. Chroni tym samym delikatne podzespoły elektroniczne i zarazem zapobiega powstawaniu napięcia elektrycznego na ludzkim ciele.

Podsumowanie – podłoga antystatyczna czy przewodząca?

Zakładamy, że teraz jest już dla Ciebie widoczna różnica między podłogą antystatyczną, dyssypatywną i przewodzącą. Podłoga antystatyczna jedynie zapobiega wytworzeniu ładunku większego niż 2 kV. Jest to jednak całkowicie niewystarczające w dziedzinie ochrony najnowszych podzespołów elektronicznych. Podłoga dyssypatywna rozprasza ładunek elektryczny, jednak dopiero podłoga przewodząca zapewnia jego skuteczne odprowadzenie do ziemi. Dlatego jeśli rozważasz minimalizowanie ryzyka powstania wyładowania elektrostatycznego, zalecamy Ci właśnie przewodzącą. Potrafi ona najskuteczniej eliminować powstawanie ładunku elektrycznego. A jeśli chcesz pójść jeszcze dalej, wybierz taką, która gwarantuje również opór systemowy (osoba-obuwie-podłoga) mierzony według EN 61340-4-5 mniejszy niż 1 × 109 Ω. Będziesz mieć wówczas pewność, że przy wyborze podłogi do ochrony swoich cennych urządzeń zrobiłeś maksimum.

Wskazówka: Żądaj od producenta certyfikatu wystawionego przez niezależną organizację badawczą, który potwierdza, że podłoga spełnia dane parametry.

Aby uzyskać więcej informacji, specyfikacje techniczne lub indywidualną ofertę skontaktuj się z naszymi specjalistami. Pomożemy Ci znaleźć najlepsze rozwiązanie podłogowe, które spełni Twoje szczególne wymagania.

NAPISZ DO NAS

Jak to wygląda w przypadku płytek Fortelock

Standardowe serie Fortelock z pierwotnego PVC, np. Industry, Invisible czy XL, mają według EN 1815 właściwości elektrostatyczne poniżej 2 kV. Odpowiada to podłodze antystatycznej w rozumieniu tego artykułu, ale do ochrony delikatnej elektroniki to nie wystarczy. Do stref EPA i pomieszczeń ESD przeznaczone są serie Fortelock ESD i XL ESD. Ich rezystancja pionowa Rv według EN 1081 wynosi poniżej 10⁶ Ω, jest to więc podłoga przewodząca. Rezystancja układu podłoga–obuwie–człowiek według EN 61340-4-5 wynosi poniżej 10⁹ Ω, napięcie na ciele poniżej 100 V, a ochrona spełnia wymagania EN 61340-5-1. Wartości obowiązują przy wilgotności względnej 30–55% i temperaturze 17–25 °C, a podłoga musi być połączona taśmami przewodzącymi z uziemieniem obiektu.

Najczęściej zadawane pytania

Czym różni się podłoga antystatyczna od przewodzącej podłogi ESD?

Podłoga antystatyczna jedynie ogranicza naładowanie ciała podczas chodzenia do maksymalnie 2 kV. Przewodząca podłoga ESD ma rezystancję pionową poniżej 10⁶ Ω i aktywnie odprowadza powstały ładunek przez obuwie i podłogę do uziemienia. Do ochrony podzespołów elektronicznych potrzebna jest więc podłoga przewodząca, antystatyczna nie wystarczy.

Czy podłoga antystatyczna wystarczy do ochrony wrażliwej elektroniki?

Nie wystarczy. Podłoga antystatyczna według EN 14041 dopuszcza ładunek na ciele do 2 000 V, a delikatną elektronikę może uszkodzić już 20 V. Ładunek powstaje ponadto nie tylko podczas chodzenia, np. przy wstawaniu z krzesła nawet 18 000 V. Elektronika potrzebuje podłogi, która niezawodnie odprowadzi ładunek do ziemi.

Która norma definiuje podłogę antystatyczną i przewodzącą?

Podstawowa jest norma EN 14041 dla elastycznych, włókienniczych i laminowanych pokryć podłogowych. Definiuje właściwości antystatyczne (ładunek do 2,0 kV) i według rezystancji dzieli podłogi na dyssypatywne z Rv poniżej 10⁹ Ω i przewodzące z Rv poniżej 10⁶ Ω. Wymagania dotyczące ochrony podzespołów elektronicznych uzupełnia norma EN 61340.

Czy podłoga ESD musi być uziemiona?

Tak, bez uziemienia ładunek nie ma dokąd odpłynąć. Przy płytkach Fortelock ESD pod podłogą układa się przewodzącą taśmę uziemiającą, a podłogę podłącza się do uziemienia budynku za pomocą zestawów uziemiających: 2 sztuki do 60 m² i 1 sztuka na każde kolejne 30 m². Podłączenie wykonuje wykwalifikowany elektryk.

Czy podłoga ESD sprawdzi się w służbie zdrowia i laboratoriach?

Tak, służba zdrowia, farmacja i laboratoria należą do podawanych obszarów zastosowania płytek Fortelock ESD. Kolejne to produkcja podzespołów elektrotechnicznych, motoryzacja, centra danych, rozdzielnie elektryczne i pomieszczenia zagrożone wybuchem. Przegląd rozwiązań znajdziesz na stronie pomieszczenia ESD.

Co to jest podłoga dyssypatywna?

Podłoga dyssypatywna rozprasza ładunek elektryczny i ma rezystancję pionową poniżej 1 × 10⁹ Ω. Ponieważ do rezystancji podłogi dolicza się także rezystancję obuwia ESD i ludzkiego ciała, całkowita rezystancja układu może być dla delikatnej elektroniki zbyt wysoka. Bezpieczniejszym wyborem jest więc podłoga przewodząca o rezystancji poniżej 10⁶ Ω.

Not loaded