19. 6. 2024
Podłogi przewodzące: Bezpieczne rozwiązanie w zakładach zgodnie z ATEX
Zakłady działające w środowiskach zagrożonych wybuchem stają przed wyjątkowymi wyzwaniami w zakresie bezpieczeństwa oraz ochrony pracowników i urządzeń. Jednym z kluczowych czynników jest wybór odpowiedniej podłogi, która minimalizuje ryzyko powstania niebezpiecznych sytuacji. Czym się kierować przy jej wyborze i co na ten wybór wpływa?
Atmosfera wybuchowa
Ryzyko wybuchu dotyczy wszystkich zakładów i obiektów, w których może powstać atmosfera wybuchowa. Atmosfera wybuchowa powstaje wtedy, gdy substancje niebezpieczne w postaci gazów, par lub pyłów mieszają się z powietrzem. Taka mieszanina w określonych warunkach (gdy pyłu nie jest ani zbyt dużo, ponieważ wówczas ogień nie ma wystarczająco powietrza do spalania, ani zbyt mało, gdy nie ma co spalać) może się zapalić i spowodować ogromne szkody.
Ryzyko wybuchów występuje nie tylko w rafineriach i zakładach chemicznych, ale również w miejscach, w których być może byś się tego nie spodziewał. Do takich miejsc należy m.in. przemysł spożywczy, zwłaszcza młyny, magazyny zboża, produkcja cukru czy magazyny mąki. Podobnie przemysł farmaceutyczny, gdzie do produkcji leków wykorzystuje się lotne chemikalia, czy przemysł tekstylny, gdzie wytwarza się włókna syntetyczne lub po prostu manipuluje się tekstyliami.
We wszystkich tych miejscach może dojść do sytuacji, gdy w powietrzu znajduje się pewna ilość pyłu lub gazów, które może zapalić nawet niewielka iskra w postaci wyładowania statycznego. Niewinna iskra, która w normalnych warunkach spowodowałaby jedynie „kopnięcie” osoby przy dotknięciu klamki drzwi, może wyrządzić ogromne szkody.
Jak zminimalizować ryzyko powstania wyładowania elektrostatycznego?
Wyładowanie elektrostatyczne powstaje, gdy w ludzkim ciele nagromadzi się zbyt duży ładunek elektryczny. Czy wiesz, że ludzkie ciało może naładować się do ładunku nawet 35 000 V? Chodzenie po dywanie czy podłodze z tworzywa sztucznego lub manipulowanie plastikową torebką może naładować Cię już do ładunku 10 000 V. Już przy ładunku około 7 000 V przy dotknięciu materiału przewodzącego powstaje iskra, która w pomieszczeniach o atmosferze wybuchowej może być śmiertelna.
Ryzyko powstania ładunku możesz jednak skutecznie zminimalizować, instalując podłogę przewodzącą. Te dobrej jakości pełnią dwie funkcje:
- skutecznie odprowadzają ładunek elektryczny do uziemienia budynku,
- zapobiegają gromadzeniu się ładunku elektrycznego na osobie.
Materiały, z których wykonana jest podłoga, muszą spełniać specyficzne wymagania w zakresie przewodności elektrycznej, odporności mechanicznej i chemicznej, aby zapewnić bezpieczeństwo i niezawodność działania zakładu.
Kluczowe kryteria podłogi przeznaczonej do atmosfery wybuchowej
- Właściwości antystatyczne lub przewodzące:
a) materiał podłogi musi być w stanie odprowadzać ładunek elektrostatyczny, aby zapobiec jego gromadzeniu i powstawaniu iskier.
b) rezystancja elektryczna podłogi powinna mieścić się w zakresie od 106 do 109 omów dla podłóg dyssypatywnych oraz poniżej 10 6 omów dla podłóg przewodzących. - Odporność mechaniczna:
a) muszą być wystarczająco wytrzymałe i odporne na zużycie, aby wytrzymać obciążenia eksploatacyjne i zapobiec uszkodzeniom, które mogłyby zagrozić bezpieczeństwu. - Odporność chemiczna:
a) muszą być odporne na chemikalia, które mogą być obecne w środowisku, aby zapobiec degradacji materiału i zachować jego właściwości. - Materiał nieiskrzący:
a) muszą być zaprojektowane tak, aby nie wytwarzały iskier nawet przy uderzeniu mechanicznym lub zużyciu.
Najczęstsze materiały na podłogi do atmosfery wybuchowej
Antystatyczne żywice epoksydowe
Podłogi epoksydowe o właściwościach antystatycznych są mniej powszechnym rozwiązaniem w środowiskach przemysłowych. Podłogi te łatwo i prosto się czyści, są jednak mniej odporne, a w przypadku uszkodzenia bardzo trudno je naprawić. Ich wadą jest również konieczność idealnie przygotowanej powierzchni, ich wykonanie jest czasochłonne i wymaga specjalnych maszyn, co przekłada się na wysoką cenę zakupu.
Antystatyczne wykładziny winylowe
Podłogi winylowe są zazwyczaj odporne na chemikalia i zużycie mechaniczne. Montaż pasów winylowych o szerokości 2 m jest zwykle bardziej skomplikowany i wymaga pustej przestrzeni, co w przypadku remontu jest czasochłonne i zwiększa koszty samego remontu. Ponadto konieczne jest całkowite podklejenie, co uniemożliwia przeniesienie wykładziny do innych pomieszczeń. W przypadku wynajmowanych lokali jej usunięcie wiąże się z wyższymi kosztami związanymi z przywróceniem pomieszczeń do stanu pierwotnego.
Antystatyczne lub przewodzące płytki PVC
Płytki PVC o właściwościach antystatycznych zapewniają dobrą ochronę przed ładunkami elektrostatycznymi, są odporne na chemikalia i uszkodzenia mechaniczne. Łatwo się je czyści, w przypadku uszkodzenia można konkretną płytkę szybko i prosto wymienić, nie wymagają podklejania i zwykle układa się je luźno. Ich montaż jest możliwy podczas pełnej działalności, co oszczędza koszty związane z opróżnieniem pomieszczenia i koniecznością wstrzymania produkcji/działalności. W przypadku przeniesienia zakładu płytki można rozebrać i ponownie złożyć w nowym miejscu.
Specjalne mieszanki betonowe
Podłogi betonowe mogą być modyfikowane dodatkami antystatycznymi lub powłokami powierzchniowymi, aby zapewnić wymagane właściwości elektryczne i odporność mechaniczną. Ich aplikacja wymaga precyzji i staranności oraz profesjonalnego montażu.
Przewodzące płytki Fortelock ESD: parametry i uziemienie
Serie Fortelock ESD i XL ESD zawdzięczają przewodność włóknom ze stali nierdzewnej umieszczonym bezpośrednio w materiale. Rezystancja pionowa według EN 1081 wynosi poniżej 10⁶ Ω, jest to więc podłoga przewodząca. Rezystancja układu podłoga–obuwie–człowiek według EN 61340-4-5 wynosi poniżej 10⁹ Ω, a napięcie na ciele poniżej 100 V. Wartości te obowiązują przy wilgotności względnej powietrza 30–55% i temperaturze 17–25 °C. Wśród podawanych zastosowań znajdują się także pomieszczenia zagrożone wybuchem.
Same płytki jednak nie wystarczą. Pod podłogą układa się przewodzącą taśmę uziemiającą, a podłogę podłącza się do uziemienia obiektu za pomocą zestawów uziemiających: 2 sztuki do 60 m² i 1 sztuka na każde kolejne 30 m². Podłączenie do uziemienia budynku wykonuje wykwalifikowany elektryk, a nie posadzkarz.
Podsumowanie
Podłogi przeznaczone do atmosfery wybuchowej muszą być wykonane z materiałów dyssypatywnych lub, w lepszym przypadku, z materiałów przewodzących, które są odporne na zużycie mechaniczne i substancje chemiczne. Zastosowanie właściwych materiałów oraz przestrzeganie odpowiednich norm ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa w takich środowiskach.
Wskazówka dla specjalistów – normy, którymi należy się kierować
Dyrektywa ATEX (ATmosphères EXplosibles) to ramy przepisów prawnych Unii Europejskiej, które regulują bezpieczeństwo produktów, systemów ochronnych i urządzeń przeznaczonych do użytku w strefach zagrożonych wybuchem. Przepisy te mają na celu minimalizowanie ryzyka wystąpienia wybuchu gazów, par lub pyłów palnych w środowiskach przemysłowych.
Standardowy sposób spełnienia wymagań dyrektywy ATEX dotyczących bezpieczeństwa urządzeń elektrycznych i systemów ochronnych przeznaczonych do użytku w strefach zagrożonych wybuchem definiuje zharmonizowana norma EN 60079-0 Atmosfery wybuchowe.
Norma ta jest ważnym elementem wdrażania dyrektywy ATEX, ponieważ dostarcza precyzyjnych wymagań technicznych, które muszą być przestrzegane w ramach prawodawstwa europejskiego. Producenci urządzeń elektrycznych i systemów ochronnych muszą przestrzegać wymagań tej normy, aby uzyskać zgodność z dyrektywą ATEX i wprowadzić swoje produkty na rynek w ramach Unii Europejskiej.
W przypadku podłóg obowiązują specyficzne wymagania określone w następujących dyrektywach:
- EN 60079-0 i EN 60079-15: Normy te określają ogólne wymagania dotyczące urządzeń elektrycznych i systemów ochronnych w środowiskach zagrożonych wybuchem. Zajmują się także właściwościami elektrycznymi podłóg przewodzących oraz ich zdolnością do odprowadzania ładunku elektrostatycznego.
- EN 1081: Norma ta określa wymagania dotyczące rezystancji elektrycznej wykładzin podłogowych, co jest kluczowym parametrem dla podłóg przewodzących. Definiuje procedury pomiaru rezystancji elektrycznej i określa wymagane wartości w ramach bezpiecznych parametrów.
Aby uzyskać więcej informacji, specyfikacje techniczne lub indywidualną ofertę skontaktuj się z naszymi specjalistami. Pomożemy Ci znaleźć najlepsze rozwiązanie podłogowe, które spełni Twoje specyficzne wymagania.
NAPISZ DO NASNajczęściej zadawane pytania
Jaką rezystancję elektryczną powinna mieć podłoga w strefie zagrożonej wybuchem?
Podłoga dyssypatywna powinna mieć rezystancję w zakresie od 10⁶ do 10⁹ Ω, podłoga przewodząca poniżej 10⁶ Ω. W pomieszczeniach zagrożonych wybuchem bezpieczniejszy jest wariant przewodzący, ponieważ niezawodniej odprowadza ładunek do uziemienia. Procedury pomiaru rezystancji elektrycznej wykładzin podłogowych i wymagane wartości określa norma EN 1081.
W jakich zakładach grozi wybuch pyłu, choć na pierwszy rzut oka tego nie widać?
Typowo w przemyśle spożywczym, np. w młynach, magazynach zboża i mąki czy przy produkcji cukru. Ryzyko występuje też w farmacji, gdzie pracuje się z lotnymi chemikaliami, oraz w przemyśle tekstylnym przy produkcji włókien syntetycznych lub manipulacji tekstyliami. Mieszaninę wybuchową może tam zapalić nawet iskra z wyładowania elektrostatycznego.
Do jakiego napięcia może naładować się człowiek i kiedy powstaje niebezpieczna iskra?
Ciało człowieka może naładować się nawet do 35 000 V, a samo chodzenie po dywanie lub podłodze z tworzywa sztucznego wystarczy do około 10 000 V. Iskra przy dotknięciu przedmiotu przewodzącego powstaje mniej więcej od 7 000 V. W atmosferze wybuchowej decyduje więc to, czy podłoga na bieżąco odprowadza ładunek do uziemienia i nie pozwala mu się gromadzić.
Czy w strefie ATEX wystarczy położyć płytki przewodzące, czy potrzebne jest też uziemienie?
Uziemienie jest niezbędne, bez niego ładunek nie ma dokąd odpłynąć. Przy płytkach Fortelock ESD instalację uzupełnia się przewodzącą taśmą uziemiającą i podłączeniem do uziemienia budynku za pomocą zestawów uziemiających. Podłączenie do uziemienia obiektu wykonuje wykwalifikowany elektryk, a nie posadzkarz.
Czy podłogę przewodzącą w zakładzie zagrożonym wybuchem można położyć bez przestoju?
W przypadku płytek PVC tak. Zwykle układa się je luźno, bez klejenia, i można je montować podczas pełnej działalności, więc odpada opróżnianie pomieszczeń i wstrzymywanie produkcji. Przewodzące podłogi epoksydowe lub winylowe wymagają natomiast pustego pomieszczenia, starannie przygotowanego podłoża i czasu na wykonanie.
Jakie normy dotyczą podłóg w strefach zagrożonych wybuchem?
Ramy wyznacza europejska dyrektywa ATEX. Ogólne wymagania dotyczące urządzeń elektrycznych i systemów ochronnych w atmosferach wybuchowych, w tym właściwości elektrycznych podłóg przewodzących, określają normy EN 60079-0 i EN 60079-15. Pomiar rezystancji elektrycznej wykładzin podłogowych i jej wymagane wartości reguluje norma EN 1081.